İçeriğe geç
Rehber

Hassas Döküm

Kayıp mum (investment casting) yöntemiyle karmaşık parçaları dar toleranslarla üretmenin rehberi: süreç, yöntemler, malzemeler ve avantajlar.

Hassas Döküm (Investment Casting) Nedir?

Hassas döküm; literatürde kayıp mum döküm, mum model döküm ya da İngilizce adıyla investment casting olarak da bilinen, karmaşık geometrili metal parçaların dar toleranslar ve yüksek yüzey kalitesiyle üretildiği bir döküm yöntemidir. Parçanın mumdan birebir modeli hazırlanır, bu model seramikle kaplanır, mum eritilerek uzaklaştırılır ve geriye kalan tek parça seramik kalıba ergimiş metal dökülür.

Yöntem asırlardır bilinmesine rağmen II. Dünya Savaşı’na kadar ticari olarak yalnızca kuyumculuk ve dişçilikte kullanılmıştır. Günümüzde ise savunma, havacılık, medikal, otomotiv, makine, vana-pompa, tekstil ve tarım sektörlerinin vazgeçilmez üretim yöntemlerinden biridir.

Hassas Döküm Nasıl Yapılır?

  1. Mum model üretimi: Parçanın mum modeli, mum enjeksiyon presleriyle kalıpta üretilir.
  2. Ağaç montajı: Mum modeller, döküm kanallarıyla birlikte bir “mum ağacı” üzerine birleştirilir.
  3. Seramik kabuk oluşturma: Mum ağacı seramik çamura daldırılır, yağmurlama ünitesinde refrakter kumla kaplanır ve kurutulur; işlem birkaç kat tekrarlanır.
  4. Mum giderme: Kabuk otoklavda ısıtılarak mum eritilir ve dışarı alınır.
  5. Sinterleme: Seramik kalıp endüstriyel fırında yüksek sıcaklıkta pişirilir.
  6. Döküm: Ergimiş metal sıcak kalıba dökülür; gerektiğinde vakum ya da koruyucu gaz altında.
  7. Bitirme ve kalite kontrol: Seramik kırılır, parçalar ağaçtan kesilir, temizlenir; gerekirse ısıl ve yüzey işlemleri uygulanıp kontrol edilir.

Seramik Kabuk Döküm

Seramik kabuk döküm, mum ağacının kat kat seramik çamuru ve refrakter kumla kaplanarak ince ama dayanıklı bir kabuk kalıp oluşturulması esasına dayanır. Çelik ve paslanmaz çelik başta olmak üzere endüstriyel parçaların üretiminde en yaygın kullanılan hassas döküm yöntemidir. ERTEKNO’nun ana üretim yöntemlerinden biridir.

Dereceli Vakum Döküm

Dereceli vakum dökümde mum ağacı çelik bir derece (silindir) içinde alçı esaslı döküm malzemesine gömülür, mum giderildikten sonra döküm vakum altında yapılır. Kuyumculuk sektöründe yaygın olarak kullanılan bu yöntem, çok ince detaylı ve küçük parçalarda üstün doluluk sağlar. ERTEKNO, dereceli vakum dökümde de uzun yıllara dayanan tecrübeye sahiptir.

Hassas Dökümde Kullanılan Malzemeler

  • Paslanmaz çelikler: Korozyon dayanımı gerektiren pompa, vana, gıda ve medikal parçalar. ERTEKNO özellikle paslanmaz döküme ağırlık vermektedir.
  • Karbon ve alaşımlı çelikler: Makine, otomotiv, tarım ve savunma parçaları.
  • ASTM F75 (kobalt-krom-molibden): Diş implantları ve medikal uygulamalar için biyouyumlu alaşım. ERTEKNO’nun ASTM F75 dökümleri Avrupa’ya ihraç edilmektedir.
  • Stellite 6: Aşınma, korozyon ve yüksek sıcaklığa dayanıklı kobalt esaslı alaşım.
  • Bronz, alüminyum, titanyum ve süper alaşımlar: Projenin ihtiyacına göre.

Hassas Dökümün Avantajları

  • Geleneksel yöntemlerle üretilmesi zor ya da imkânsız küçük ve karmaşık parçalar üretilebilir.
  • Boyut toleransı ve yüzey kalitesi diğer döküm yöntemlerine göre üstündür; çoğu zaman talaşlı işleme ihtiyacı azalır.
  • Tek parça kalıp kullanıldığı için kalıp ayırma çizgisi oluşmaz.
  • İşlenmesi zor metaller dahil geniş bir malzeme yelpazesi kullanılabilir.
  • Seri üretimde birim maliyet düşüktür; mum kalıp ömrü uzundur.

Hassas Döküm ile Üretilen Parçalar

Pompa çarkları ve pompa gövdeleri, vana gövdeleri, türbin çarkları, dişliler, bağlantı elemanları, cerrahi aletler, protez ve implant parçaları, tekstil ve tarım makinesi parçaları, savunma sanayii bileşenleri hassas döküm ile ekonomik ve yüksek kalitede üretilebilen parçalara örnektir. Ürünlerimizden örnekleri galeri sayfamızda inceleyebilirsiniz.

Kocaeli ve Gebze’de Hassas Döküm Firması: ERTEKNO

ERTEKNO Arge Mühendislik, 2006’dan bu yana Kocaeli Çayırova’daki (Gebze) tesisinde hassas döküm üretimi ve mühendislik danışmanlığı yapmaktadır. Gebze, Çayırova, Darıca, Dilovası ve İstanbul başta olmak üzere tüm Türkiye’ye ve yurt dışına parça üretiyoruz. Teknik resminizi veya numunenizi iletin, hızlıca teklif alın.

Süreç

Hassas döküm üretim aşamaları

  1. Mum Model – hassas döküm aşaması
    Adım 01

    Mum Model

    Parçanın birebir kopyası, mum enjeksiyon presleriyle mumdan üretilir ve döküm ağacına montajlanır.

  2. Seramik Kabuk – hassas döküm aşaması
    Adım 02

    Seramik Kabuk

    Mum ağacı seramik çamura daldırılır, yağmurlama ünitesinde kumlanır; işlem kat kat tekrarlanarak kabuk oluşturulur.

  3. Mum Giderme – hassas döküm aşaması
    Adım 03

    Mum Giderme

    Otoklavda mum eritilerek dışarı alınır; geriye parçanın tam negatifi olan tek parça seramik kalıp kalır.

  4. Sinterleme – hassas döküm aşaması
    Adım 04

    Sinterleme

    Seramik kalıp endüstriyel fırında yüksek sıcaklıkta pişirilerek mukavemet kazanır ve dökümüne hazırlanır.

  5. Döküm – hassas döküm aşaması
    Adım 05

    Döküm

    Ergimiş metal sıcak kalıba dökülür. Gerektiğinde vakum ve koruyucu gaz atmosferi altında döküm yapılır.

  6. Bitirme & Kontrol – hassas döküm aşaması
    Adım 06

    Bitirme & Kontrol

    Seramik kırılır, parçalar ağaçtan ayrılır; temizleme, ısıl işlem ve kalite kontrol sonrası teslim edilir.

SSS

Sıkça sorulan sorular

Hassas döküm nedir?+

Hassas döküm (kayıp mum döküm / investment casting), parçanın mumdan modelinin seramikle kaplanıp mumun eritilerek uzaklaştırılması ve oluşan tek parça seramik kalıba ergimiş metal dökülmesiyle yapılan üretim yöntemidir. Karmaşık geometrili parçaları dar toleranslarla ve yüksek yüzey kalitesiyle üretmeyi sağlar.

ERTEKNO hangi malzemelerle döküm yapıyor?+

Çelik dökümün yanında özellikle paslanmaz çelik döküme ağırlık veriyoruz. ASTM F75 (kobalt-krom) ve Stellite 6 gibi özel alaşımların dökümünde uzmanız; projeye göre alaşımlı çelik, bronz ve alüminyum gibi malzemelerle de çalışıyoruz.

Hangi sektörlere hassas döküm parça üretiyorsunuz?+

Savunma sanayii, makine endüstrisi, uçak ve uzay sanayii, tıbbi ve medikal parçalar, otomotiv, tekstil, tarım ile vana ve pompa sanayii başta olmak üzere beyaz eşya ve gıda sektörlerine de nitelikli parçalar üretiyoruz.

Seramik kabuk döküm ile dereceli vakum döküm arasındaki fark nedir?+

Seramik kabuk dökümde mum ağacı kat kat seramikle kaplanarak kabuk kalıp oluşturulur; endüstriyel parçalar için idealdir. Dereceli vakum dökümde ise mum ağacı çelik bir derece içinde alçı esaslı malzemeye gömülür ve vakum altında döküm yapılır; özellikle kuyumculuk ve çok ince detaylı küçük parçalarda tercih edilir. ERTEKNO her iki yöntemde de tecrübelidir.

Prototip veya küçük adetli üretim yapıyor musunuz?+

Evet. Yeni ürün tasarımlarının test edilmesi için prototip üretiminden seri üretime kadar destek veriyor, yeni tasarım ve yeni malzeme denemelerinde müşterilerimizle birlikte Ar-Ge çalışması yürütüyoruz.

Hassas döküm makine ve ekipmanı imal ediyor musunuz?+

Evet. Müşteri talepleri doğrultusunda mum enjeksiyon presleri, seramik çamur kazanı, mum ergitme kazanları, yağmurlama üniteleri, otoklav ve endüstriyel tip fırınların tasarımı ve imalatı firmamız bünyesinde yapılmaktadır.

ERTEKNO nerede, nasıl teklif alabilirim?+

Tesisimiz Kocaeli Çayırova'da, Kurtoğlu Sanayi Sitesi'ndedir (Gebze bölgesi). Teknik resim veya numune bilgilerinizle iletişim formunu doldurabilir, WhatsApp hattımızdan (0532 551 26 40) ya da 0262 742 31 32 numaralı telefondan bize ulaşarak teklif alabilirsiniz.

Hassas döküm projeniz için hemen teklif alın

Teknik resminizi veya numune bilgilerinizi iletin; uzman ekibimiz en kısa sürede dönüş yapsın.