Hassas Döküm (Investment Casting) Nedir?
Hassas döküm; literatürde kayıp mum döküm, mum model döküm ya da İngilizce adıyla investment casting olarak da bilinen, karmaşık geometrili metal parçaların dar toleranslar ve yüksek yüzey kalitesiyle üretildiği bir döküm yöntemidir. Parçanın mumdan birebir modeli hazırlanır, bu model seramikle kaplanır, mum eritilerek uzaklaştırılır ve geriye kalan tek parça seramik kalıba ergimiş metal dökülür.
Yöntem asırlardır bilinmesine rağmen II. Dünya Savaşı’na kadar ticari olarak yalnızca kuyumculuk ve dişçilikte kullanılmıştır. Günümüzde ise savunma, havacılık, medikal, otomotiv, makine, vana-pompa, tekstil ve tarım sektörlerinin vazgeçilmez üretim yöntemlerinden biridir.
Hassas Döküm Nasıl Yapılır?
- Mum model üretimi: Parçanın mum modeli, mum enjeksiyon presleriyle kalıpta üretilir.
- Ağaç montajı: Mum modeller, döküm kanallarıyla birlikte bir “mum ağacı” üzerine birleştirilir.
- Seramik kabuk oluşturma: Mum ağacı seramik çamura daldırılır, yağmurlama ünitesinde refrakter kumla kaplanır ve kurutulur; işlem birkaç kat tekrarlanır.
- Mum giderme: Kabuk otoklavda ısıtılarak mum eritilir ve dışarı alınır.
- Sinterleme: Seramik kalıp endüstriyel fırında yüksek sıcaklıkta pişirilir.
- Döküm: Ergimiş metal sıcak kalıba dökülür; gerektiğinde vakum ya da koruyucu gaz altında.
- Bitirme ve kalite kontrol: Seramik kırılır, parçalar ağaçtan kesilir, temizlenir; gerekirse ısıl ve yüzey işlemleri uygulanıp kontrol edilir.
Seramik Kabuk Döküm
Seramik kabuk döküm, mum ağacının kat kat seramik çamuru ve refrakter kumla kaplanarak ince ama dayanıklı bir kabuk kalıp oluşturulması esasına dayanır. Çelik ve paslanmaz çelik başta olmak üzere endüstriyel parçaların üretiminde en yaygın kullanılan hassas döküm yöntemidir. ERTEKNO’nun ana üretim yöntemlerinden biridir.
Dereceli Vakum Döküm
Dereceli vakum dökümde mum ağacı çelik bir derece (silindir) içinde alçı esaslı döküm malzemesine gömülür, mum giderildikten sonra döküm vakum altında yapılır. Kuyumculuk sektöründe yaygın olarak kullanılan bu yöntem, çok ince detaylı ve küçük parçalarda üstün doluluk sağlar. ERTEKNO, dereceli vakum dökümde de uzun yıllara dayanan tecrübeye sahiptir.
Hassas Dökümde Kullanılan Malzemeler
- Paslanmaz çelikler: Korozyon dayanımı gerektiren pompa, vana, gıda ve medikal parçalar. ERTEKNO özellikle paslanmaz döküme ağırlık vermektedir.
- Karbon ve alaşımlı çelikler: Makine, otomotiv, tarım ve savunma parçaları.
- ASTM F75 (kobalt-krom-molibden): Diş implantları ve medikal uygulamalar için biyouyumlu alaşım. ERTEKNO’nun ASTM F75 dökümleri Avrupa’ya ihraç edilmektedir.
- Stellite 6: Aşınma, korozyon ve yüksek sıcaklığa dayanıklı kobalt esaslı alaşım.
- Bronz, alüminyum, titanyum ve süper alaşımlar: Projenin ihtiyacına göre.
Hassas Dökümün Avantajları
- Geleneksel yöntemlerle üretilmesi zor ya da imkânsız küçük ve karmaşık parçalar üretilebilir.
- Boyut toleransı ve yüzey kalitesi diğer döküm yöntemlerine göre üstündür; çoğu zaman talaşlı işleme ihtiyacı azalır.
- Tek parça kalıp kullanıldığı için kalıp ayırma çizgisi oluşmaz.
- İşlenmesi zor metaller dahil geniş bir malzeme yelpazesi kullanılabilir.
- Seri üretimde birim maliyet düşüktür; mum kalıp ömrü uzundur.
Hassas Döküm ile Üretilen Parçalar
Pompa çarkları ve pompa gövdeleri, vana gövdeleri, türbin çarkları, dişliler, bağlantı elemanları, cerrahi aletler, protez ve implant parçaları, tekstil ve tarım makinesi parçaları, savunma sanayii bileşenleri hassas döküm ile ekonomik ve yüksek kalitede üretilebilen parçalara örnektir. Ürünlerimizden örnekleri galeri sayfamızda inceleyebilirsiniz.
Kocaeli ve Gebze’de Hassas Döküm Firması: ERTEKNO
ERTEKNO Arge Mühendislik, 2006’dan bu yana Kocaeli Çayırova’daki (Gebze) tesisinde hassas döküm üretimi ve mühendislik danışmanlığı yapmaktadır. Gebze, Çayırova, Darıca, Dilovası ve İstanbul başta olmak üzere tüm Türkiye’ye ve yurt dışına parça üretiyoruz. Teknik resminizi veya numunenizi iletin, hızlıca teklif alın.